در نظر برخى از آنها اين لقب را حضرت امير ( ع ) به وى عطا كرده است . برخى نيز كيسان را لقب ابو عمره - غلام حضرت امير ( ع ) و رئيس پليس مختار - دانسته‌اند . « 1 » مختار ثقفى و ديدگاه عالمان شيعى دربارهء او مختار در سال اوّل هجرى به دنيا آمد . عمويش از طرف حضرت على ( ع ) حاكم مدائن بود و خواهرش همسر عبد اللّه بن عمر . در سال 60 هجرى مسلم بن عقيل در منزل وى سكنى گزيد و به همين علت به زندان افتاد و در روز عاشورا در زندان بود . در سال 64 به عبد اللّه بن زبير پيوست و با وى بيعت كرد . در سال 65 به كوفه آمد و توابين را از رفتن به شام منع كرد و خود را نمايندهء ابن حنفيه خواند . بزرگان كوفه به مدينه رفته و ابن حنفيّه كشتن قاتلان امام حسين را به دست هر كس تأييد كرد و اين‌چنين بزرگان علوى كوفه با وى همراه شدند . مختار در سال 66 هجرى قيام و كوفه را تسخير و قاتلان امام حسين را مجازات كرد . وى هدايايى براى ابن حنفيه فرستاد ، و با كمك‌هاى مالى خود ، فقراى اهل بيت را خوشحال نمود . در ميانهء قيام ، ابراهيم فرزند مالك اشتر كه در تمام جنگ‌ها با مختار بود ، وى را رها كرد و كم‌كم قيام مختار شكست خورد و مختار در سال 67 هجرى كشته شد . تهمت‌هاى ناروايى همچون : طرح تسليم امام حسن به معاويه و اخذ پول از او ، ادعاى نبوت ، به همراه بردن منبر حضرت امير در جنگ‌ها ، به كار بردن عنوان مهدى براى ابن حنفيه ، نشئت گرفتن فكر بداء از وى و . . . از سوى نويسندگان گوناگونى به وى زده شده كه علماى اماميه به پاسخ آنها پرداخته‌اند . « 2 » اكثر علماى اماميّه ، مختار را تطهير مىكنند و علامهء مجلسى مىفرمايد : « مختار در ايمان و يقين كامل نبود و در آنچه انجام داد مأذون نبود ، ولى چون خيرات زيادى انجام داد ، عاقبت به خير شد . . . من از توقف‌كنندگان دربارهء مختارم ، اگرچه مشهورتر بين علماى اماميه آن است كه از مشكورين است » . « 3 »

--> ( 1 ) . الكيسانيّة فى التاريخ و الادب ، ص 58 - 71 ؛ الزينة ، ص 238 . ( 2 ) . دربارهء مختار بنگريد : رضوى اردكانى ، ماهيت قيام مختار ؛ افتخارزاده ، نهضت مختار ثقفى ؛ ابن نما ، رسالهء ذوب النضار فى شرح الثار ؛ بحار الانوار ، ج 45 ، ص 332 - 390 ؛ خلافت اموى ، ص 55 - 125 . ( 3 ) . بحار الانوار ، ج 45 ، ص 339 .